Is that IT? Well, don't blame me! Keep in mind the Armenians come as close to being a single-willed monolith as a people can muster. There are few instances where they have let their guard down and personally admitted to their brutalities. (Since their entire M.O. has been to commit the crimes, and then cry to the West that they have been victimized, after the counter-measures finally follow.) Many of these original sources that go against the Armenians' entire raison d'etre (that is, "genocide.com")... such as The 1923 Manifesto of Hovhannes Katchaznouni, Armenia's First Prime Minister...have been picked off the shelves of libraries and bookstores by the Diaspora faithful, in an effort to erase the critical evidence by their own against them. So why don't I do what Armenian web sites do when they provide "evidence" prepared by Armenians... and similarly provide reports written by Turks? I've largely avoided doing so, because I realize the impartial observer will question the credibility of the accused. (Not to mention the many brainwashed partial observers, but these sad souls are usually beyond redemption.) I invite you to scour this web site... you will find plenty of testimony by Westerners who DON'T have reason to love the Turks and who HAVE provided testimony to the atrocities performed by the Armenians. Don't forget this following report written by an Orthodox brother, Russian officer Lt. Col. Twerdokhleboff... who kept a diary between 1917 and 1918, on the inhuman actions of the Armenians. Below, you'll find eyewitness reports of two other Russians I've taken from the same page. (And when I say "eyewitness," they were most certainly "eyewitnesses"... unlike the bulk of missionaries and American consuls who are often falsely termed as "eyewitnesses.") This photo is said to be of the Armenian committee member (Mardo?), along with "Tigris" from Diabekir, proudly posing in front of the Turkish villager they killed. (From the documentary, "Sari Gelin.") Fortunately ("Fortunately"?? What am I saying?), the bloodthirstiness and massacring of the innocent that is common to Armenians was displayed in recent history, when the Armenians pulled a sneak, cowardly attack on neighbor Azerbaijan during the early 1990s. Here is only a portion ofWestern media reports on the atrocious way in which Armenian soldiers handled themselves. Not to mention their actions duringWorld War II, when their job mostly became (having proven themselves as poor soldiers at the front) that of doing what they do best: persecuting the innocent, primarily (in this case) the Jews. Granted, such criminality does not prove Armenians acted similarly during the First World War... but they lend significant further evidence as to what might have happened, because the essential nature of a people does not change. Contrast the Armenians with the impeccable way Turkish soldiers behaved since the World War I era. (In Korea, for example, admiring Chinese prisoners would say... in the only English they had learned... "Turkish soldiers Number One!" Holdwater: Keep in mind these Russians were most likely not Turk-lovers and had no other agenda, like missionaries and "Christian" American consuls; they were simply telling the truth. "More than 800 unarmed, defenseless Turks were murdered. The Armenians had dug gigantic trenches into which the poor Turks were thrown after being slaughtered, like a herd of cattle. An Armenian who directed the execution counted the unhappy victims. 'That's seventy,' he roared, 'there (is) still room for ten more; hack away! ' And another ten wretches were slaughtered to fill up the gap, which was then filled in with a little earth. The army contractor wanted to provide a little diversion for his own benefit. He locked into a house eighty wretched victims, and then had them let out one after another while he smashed in their skulls with his own hand." This same officer, identified as "Russian General L. Odishe Liyetze" is reported to have written in his diary: "On the nights 11-12 March alone Armenian butchers bayoneted and axed to death Muslim people in areas surrounding Erzincan. These barbarians threw their victims into pits, most likely dug according to their sinister plans to extinguish Muslims, in groups of 80. My adjutant counted and unearthed 200 such pits. This is an act against our world of civilization." A presumed Russian source: Dr. Azmi Suslu, Russian View on the Genocide Committed by "The reports received by the First Caucasian Army Commander reveals that some Armenian rebels active in the region have gone to cities and settlements and established themselves at households there. They refuse to abide by the orders of the castle commander. The undisciplined and immoral doings of these teams have reached such an extent that they are subjecting the civilians to violence." Colonel Yakovlev, Jan. 29, 1915, in a National Communist Party Central Committee report, Classified/Archive/348;note the pre-"April 24" date. Prof. Kallerya Bellova Following the takeover of Van, local Turks were killed... Russian commanders witnessed incidents of rape, robbery and murder there. Documents pertaining to these are available at the History of War Museum. Prof. Kallerya Bellova,Moscow State University Thanks: Turkses.com
Commander-in-Chief, Odichelidze, who also reported that in the village of Ilidja all Turks who were unable to escape were massacred; he saw numbers of corpses of children whose heads had been hacked off with blunt axes.
...Lieutenant-Colonel Griaznoff (spelled "Griyaznof," elsewhere), who returned from Ilidja on the 28th February, 1918, three weeks after the slaughter, related what he had seen:
" In the courtyard of the mosque the corpses lay heaped to a depth of two lance-lengths. There were bodies of men, women, children, old people, people of every age."
"On the (of) 27th February, the Armenians crucified a Turkish woman-still alive — on a wall after tearing out her heart; she was hung head downwards."
"The killings were organized by the doctors and the employers, and
the act of killing was committed solely by the Armenian Army. More than eighty thousand unarmed and defenceless Muslims have been massacred in Erzincan and Erzurum. Large holes were dug and the defenceless Muslims were slaughtered like animals next to the holes. Later, the murdered Muslims were thrown into the holes. The Armenian who stood near the hole would say when the hole was filled with the corpses: 'Seventy dead bodies, well, this hole can take ten more.' Thus ten more Muslims would be cut into pieces, thrown into the hole, and when the hole was full it would be covered over with soil.
The Armenians responsible for the act of murdering would frequently fill a house with eighty Muslims, and cut their heads off one by one. Following the Erzincan massacre, the Armenians began to withdraw towards Erzurum... The Armenian Army among those who withdrew to Erzurum from Erzincan raided the Moslem villages on the road, and destroyed the entire population, together with the villages."
the Armenians Against the Muslims, 1987, pp. 45-53.
TELEGRAPH OF RUSSIAN GENERAL NIKOLAYEF
TO CAUCASIAN ARMY COMMANDER
"When the Armenian volunteers taking the stolen spoils, the Russian soldiers trying to hinder them was shot by the Armenians. Moreover, the volunteers are plundering continuously and find pleasure in any kind of committing murder. In order (to) end these murders, a Council of War was established in Van. In addition, to prevent these crimes, it was deemed necessary to form the unities of discipline."
General NIKOLAYEF
4/23/2010
the Armenians come as close to being a single-willed monolith as a people can muster.
LATTER-DAY ARMENIAN MASSACRE M.O.; COMPARE WITH ABOVE "Mysterious" Obliteration ,Armenia on the Road to Independence,' 1918
Red Cross Attendant Tatiana Karameli, student of Russian Medicine School, serving at Russian Red Cross 1917-18, memoirs. Ottoman Archives BOA HR. SYS. 2877/1 Ambassador Mark Bristol, recorded in his War Diary, August 14, 1922 (U.S. 867.000/1540): More on Armenian hero General Dro Holdwater: Reader Conan pointed out the Muslim percentage above works out to 47%, not 45%. The 1926 Great Soviet Encyclopedia, the Soviets' Encyclopedia Britannica, provided the 1918 Azeri population of Erivan at 38%. This figure would not exactly go down to "Zero" percent in a couple of years, but would come awfully close... in what a writer from a 1990 issue ofThe Jewish Times would call "an appropriate analogy to the Holocaust." Here is how Dr. Gerard Libaridian dealt with the issue, in 1982. Sahak Melkonian, Preserving the Armenian Purity, 1920 A Turkish Source Further light on this period of the conflict can be found in theBristol Papers. A case study of Armenian inhumanity: The Destruction of Ottoman Erzurum by Armenians (From Hovannisian's The Republic of Armenia, Volume III, as related by Sam Weems' "Armenia: Secrets of a 'Christian' Terrorist State," pp. 190-192) In 1918, during World War I, perhaps as many as 350,000 Muslims in Armenia became destitute refugees, a third of whom also became “homeless living in misery along the Ottoman frontier.” (P178) The Azerbaijani foreign ministry and press frequently protested the maltreatment of the Turkic population under Armenian domination. Aside from doing nothing to prevent atrocities committed by Western Armenian irregulars, the Erevan government was charged with disregarding the Mus lim destitute, who were denied shelter medical attention, and employment. Of the nearly 15,000 needy in and around the capital city, fewer than 2,500 received even a daily bowl of soup. Furthermore, Armenian welfare agencies knew full well that the disease-ridden Turkish Armenians settled in barracks in the Muslim quarter of Erevan would infect and thus decimate the native inhabitants. (P178) And the Armenians made up the story that the Ottomans committed genocide: On August 1, Khan Tekinskii, the Azerbaijani envoy in Erevan, claimed that 300 Muslim villages had been de stroyed since the beginning of 1918, that the only nondiscrimination shown by Armenians was in their slaugh ter of men, women, and children alike, that Muslim suffering was so intense that thousands were trying to move to Azerbaijan, and that those who had taken arms against the Armenian bandits were simply exercising their right to de fend lives, property, and homes. In Paris, too, the Azerbaijani delegation launched a propaganda campaign to change the image of the Armenians as a helpless, victimized people and to point out what could be expected in areas placed under their domination. On August 20 Topchibasheer warned the peace conference that the ethnic and territorial character of the Caucasus was being radically altered through a policy of terror and violence. Armenian aggression in the provinces of Erevan and Kars. . . was aimed at eliminating the Muslim population and suppressing the principle of self-determina tion. It had just been learned, for example, that the men of six villages had been massacred and their womenfolk dis tributed to the ‘Armenian Warriors.’ Azerbaijan could no longer tolerate such atrocities acquiesce in the loss of a part of its land and people.(P180) And the Armenians today speak of genocide. There was one and they committed it. Is it any wonder American officers at the time spoke of how terrible the Armenian troops were? Consider these facts, as recorded by Armenian Hovannisian: When Muslim villagers attempted to defend their lands by attempting to seize the roads and bridges spanning the Araxes River, Armenian militiamen and irregulars exacted retribution from the most vulnerable Muslim settlements and sacked the large villages of Djanfida and Kiarim-Arkb. News of this operation elicited bitter recriminations from the small Social Revolutionary and Muslim factions in the Armenian Parliament. On August 24 Arsham Khondkarian used the tactic of parliamentary questions to ask if the interior ministry knew that a number of Tatar villages had been pillaged and depopulated, that Armenian civilians had participated in the action, and that such outrages created a most detrimental atmosphere. He received no satisfactory reply. Khondkarian's pointed questioning was frequently cited in Azerbaijani sources as proof of Armenian culpability. Incorporating this evidence in a formal protest on September 22, Foreign Minister Jafarov charged that the recent pogroms had devastated some fifty Muslim settlements. Public opinion in Azerbaijan was incensed, and the government, revolted by the atrocities, demanded strong measures to ensure the safety of Muslims. [P181] There you have it: an Armenian scholar calling his country's actions against Muslims "atrocities." The Armenians must, if they are true believers in Christ, right their own wrongs before calling on Turkey or anyone else to apologize . The Armenians must apologize for their terrible acts of 1918 and 1919 against Muslims. They must give back the lands of more than 1 million Muslims forced out of their homes and farms in 1992. A Russian Officer's diary: the Armenians' "Barbarous Cruelties" A Massacre at Van More on "MEN ARE LIKE THAT" An outside source: A Russian investigates Armenian massacres in Azerbaijan, 1918
ADDENDUM, 10-07
LATTER-DAY ARMENIAN MASSACRE M.O.; COMPARE WITH ABOVE
"When I and Khachatur entered the house, our soldiers had nailed a 13-year-old Turkish child to the window.He was making much noise so Khachatur put mother's cut breast into his mouth. I skinned his chest and belly. Seven minutes later the child died. As I used to be a doctor I was humanist and didn't consider myself happy for what I had done to a 13-year-old Turkish child. But my soul was proud for taking 1percent of vengeance of my nation. Then Khachatur cut the body into pieces and threw it to a dog of same origin with Turks. I did the same to three Turkish children in the evening. I did my duty as an Armenian patriot. Khachatur had sweated much. But I saw struggle of revenge and great humanism in his and other soldiers' eyes. The next day we went to the church to clear our souls from what done previous day. But we were able to clear Khojali from slops of 30 thousand people."
Zori Balayan, “Revival of Our Souls,” 1996 , pages 260-262; as excerpted by Baris Sanli, "Russian Finger Inside Capitol Hill : Armenian Lobby?" (Ocrober 17, 2007.) His outraged comment:"A nation proud of a massacre is joyfully dropping a note to the history!"
"I arrived in Bayburt on August 8, 1917. What I saw was terrifying. Armenians under the Russian administration were committing horrifying, wild atrocities against Turks in Bayburt and Ispir. The rebels named Arshak and Antranik, slaughtered the children in the orphanage I worked at with their daggers. They raped young girls and women. They took away 150 children with them while they were withdrawing from Bayburt and killed most of them while they were still on the way."
"I know from reports of my own officers who served with General Dro that defenseless villages were bombarded and then occupied, and any inhabitants that had not run away were brutally killed, the village pillaged, and all the livestock confiscated, and then the village burned. This was carried out as a regular systematic getting-rid-of the Muslims.""Mysterious" Obliteration
Source: Hovannisian, Richard G.: 'Armenia on the Road
to Independence,' 1918. University of California Press
(Berkeley and Los Angeles), 1967, p. 13.
"The addition of the Kars and Batum oblasts to the
Empire increased the area of Transcaucasia to over
130,000 square miles. The estimated population of the
entire region in 1886 was 4,700,000, of whom 940,000
(20 percent) were Armenian, 1,200,000 (25 percent)
Georgian, and 2,220,000 (45 percent) Moslem. Of the
latter group, 1,140,000 were Tatars. Paradoxically,
barely one-third of Transcaucasia's Armenians lived in
the Erevan guberniia, where the Christians constituted
a majority in only three of the seven uezds."
In 1920, '0' percent Muslim.
(Han Mutlu)"In Soviet Armenia today there no longer exists a single Turkish soul."
Basar, H. K. (ed.); 'Muslim and Russian Documents on
the Genocide Committed by the Armenians Against the
Muslims,' 1981.
p. 22.
"The atrocities and massacres which have been
committed for a long time against the Muslim
population within the Armenian Republic have been
confirmed with very accurate information, and the
observations made by Rawlinson, the British
representative in Erzurum, have confirmed that these
atrocities were being committed by the Armenians. The
United States delegation of General Harbord has seen
the thousands of refugees who came to take refuge with
Kazim Karabekir's soldiers, hungry and miserable,
their children and wives, their properties destroyed,
and the delegation was a witness to the cruelties.
Many Muslim villages have been destroyed by the
soldiers of Armenian troops armed with cannons and
machine guns before the eyes of Karabekir's troops and
the people. When it was hoped that this operation
would end, unfortunately since the beginning of
February the cruelties inflicted on the Muslim
population of the region of Shuraghel, Akpazar,
Zarshad, and Childir have increased. According to
documented information, 28 Muslim villages have been
destroyed in the aforementioned region, more than
60,000 people have been slaughtered, many possessions
and livestock have been seized, young Muslim women
have been taken to Kars and Gumru, thousands of women
and children who were able to flee their villages were
beaten, raped and massacred in the mountains, and this
aggression against the properties, lives, chastity and
honour of the Muslims continued. It was the
responsibility of the Armenian Government that the
cruelties and massacres be stopped in order to
alleviate the tensions of Muslim public opinion due to
the atrocities committed by the Armenians, that the
possessions taken from the Muslims be returned and
that indemnities be paid, that the properties, lives,
and honour of the Muslims be protected."
Richard Hovannisian on Armenian Atrocities
Documentation of Massacres upon Turks by Armenians
“Soykırım, Soykırım, Soykırım”
“Soykırım, Soykırım, Soykırım”
Hatem CABBARLI
Aşırı milliyetçi görüşleri ile tanınan, Büyük Ermenistan ideolojisinin en büyük savunucusu olan Zori Balayan “Ocak” adlı kitabında Türkleri inanılmaz olaylarla suçlamış, Türklerin Ermenilere karşı “soykırım” yaptığını, ancak Ermeni halkın bunu hiçbir zaman unutmayacağını ifade etmiş, tüm Ermenileri intikam almaya çağırmıştır.
Balayan, kitabında ayrıca bir tür Ermeni hastalığından bahsetmektedir: “soykırıma” uğramış Ermenilerin hastalığından.., ezilmiş ve mağdur Ermenilerin psikolojik durumundan… Bu hastalık bulaşıcıdır ve sadece Ermeniler için geçerlidir.
Sovyetler Birliği döneminde hastalık gizli evresini tamamlamış, bağımsızlıktan sonra hızlı bir şeklide Ermeniler arasında yayılmıştır. Ermeniler, bu hastalığın tedavisinin sadece 1915 olaylarının intikamı alındıktan, Kars, Iğdır, Erzurum, Sivas, ve Trabzon’un Ermenistan sınırları içinde olduktan ve Ağrı Dağı’nda Ermeni bayrağı dalgalandıktan sonra mümkün olacağını bildirmekte ve tedavinin uygulanması için her şeyi yapmaktadır.
Bu amaçla Bağımsızlık Bildirgesi’nin 11. maddesinde hastalığın tedavisi için kendilerine göre reçete yazmış, “uluslararası alanda soykırımın tanınması için bütün girişimleri destekleyeceklerini” ifade etmişlerdir. Ermenistan’ın ilk Devlet Başkanı Levon Ter-Petrosyan döneminde (1991-1998) bu reçete fazla uygulanmasa da Robert Koçaryan iktidara geldikten sonra bu işle bizzat ilgilenmeye başlamış, hem iç hem de dış politikada “Ermeni hastalığının” tedavisi için uğraşmıştır.
Ermenistan’da hükümetin desteğiyle Milli Bilimler Akademisi ve Dünya Ermenileri Organizasyonu “soykırımın” uluslararası alanda tanıtılması için “Kanıtlar Paketi” hazırlama çalışmalarına başlamıştır. Bu amaçla Dünya Ermenileri Organizasyonu, Ermenistan Milli Bilimler Akademisi salonunda 6-7 Mayıs 2004 tarihlerinde “Ermenistan-Türkiye İlişkilerinin Normalleşmesinde Soykırım Faktörü” adlı bir konferans düzenlemiştir. (Bkz: Ermenistan Sözde Soykırım Konusunda ‘Kanıtlar Paketi’ Hazırlamak Çabasındadır Günlük Yorum, 07.05. 2004)Bugün, Ermenistan’da faaliyet gösteren hiçbir siyasi parti, sivil toplum kuruluşu ve akademisyen “soykırımı” inkar edebilecek cesarete sahip değildir. Aksi taktirde Ermenistan sınırları içerisinde faaliyet göstermesi kesinlikle olanaksızdır. Ermenistan Milli Demokratik Birliği lideri Vazgen Manukyan, 19 Mayıs 2004 tarihinde İA REGNUM Haber Ajansına verdiği demeçte Ermenistan-Türkiye ilişkilerini değerlendirmiştir. Manukyan, Türkiye’yi “soykırımla” suçlamış, sınır kapılarının açılmasını talep etmiş, aynı zamanda sözde Ermeni soykırımının uluslararası alanda tanıtılması için Ermenistan’ın propaganda çalışmalarına devam etmenin önemini vurgulamıştır. Ünlü Ermeni tarihçisi Andranik Migranyan da Manukyan ile aynı görüşleri paylaşmaktadır. Migranyan, 8 Mayıs 2004 tarihinde düzenlediği basın toplantısında Ermenistan Devlet Başkanı Koçaryan’ın, “Bizim için soykırımın kabul edilmesi önemlidir. Toprak ve tazminat talebi ise Ermenistan devletinin değil, diasporanın talebidir” şeklinde yaptığı açıklamayı doğru bulmadığını bildirmiş, “iki ülke arasında diplomatik ilişkiler kurulduktan, sınır kapısı açıldıktan ve ekonomik ilişkiler geliştikten sonra bile Ermenistan hükümetinin soykırım propagandası ve Türkiye’den soykırımı tanıma talebinden bir saniye bile olsun vazgeçmemesi gerektiğini” özellikle vurgulamıştır.
Ermeniler sözde soykırım propagandasını her geçen gün biraz daha genişletmeye çalışırken, maalesef Türkiye’deki bazı siyasi ve ekonomik çevreler, sınır kapılarının açılması gerektiğini savunmakta ve bu durumun iki ülke arasındaki ilişkilerin düzelmesi için bir vesile olacağını vurgulamaktadır. Bu çevreler konuyla ilgili görüşlerini açıklarken, Ermenistan’ın Türkiye karşıtı politikasını göz ardı etmekte, Ermenistan’ın Türkiye’nin toprak bütünlüğünü tanımadığını, “soykırımın” Türkiye tarafından kabul edilmesi isteğini, toprak ve tazminat taleplerini unutmaktadırlar.
Andranikin qanlı əməlləri
Andranikin qanlı əməlləri
14 noyabr 1918-ci ilin «Şeypur »jurnalında olduqca maraqlı bir sitat var: «Doğrudan da insaf çox yaxşı şeydir. Əgər insan onun yoxluğundan əziyyət çəkirsə, ondan heç bir xeyir gözləmə».
Ən insafsız adamlardan biri də erməni ordusunun baş komandanı Andranikdir. O yenə Qarabağda peyda olub və Azərbaycan xalqının məhv edilməsi ilə məşğuldur.
Erməni dövləti isə onun tötərdiyi haqsızlıqlara göz yumurdu. O elan etmişdir ki, Qafqazda Azərbaycanla Gürcüstana yer yoxdur. Qafqaz bütünlüklə Ermənistanın müstəmləkəsi altında olmalıdır və yaxud da Qafqazın bütün millətləri ermənilərə tabe olmalıdır.
O çətin illər Azərbaycan Demokratik Respublikası Şuşada, Karyaqində (Füzulidə), Cavanşirdə, Zəngəzurda və Azərbaycanın digər bölgələrində baş verən hadisələrə nəzarət edə bilmirdi. Bu bölgələrdə yaşayan ermənilər lovğa-lovğa Azərbaycan hökumətini tanımaqdan imtina edirdilər və əhalinin müsəlman nümayəndələrinə çox pis münasibət göstərirdilər.
Andranikin silahlı qüvvələrinin meydana gəlməsi burada vəziyyəti daha da gərginləşdirdi.
17 may 1919-cu ilin «Azərbaycan» qəzetində belə bir sitata rast gəlmək olar : «Ararat Respublikasının silahlı qüvvələri Yeni Bəyazid bölgəsinə və Göyçə rayonunun dinc əhalisinə qarşı hücuma keçdilər.
Onların məqsədi Göyçə rayonunun bütün cənubunu və şərqini müsəlmanlardan təmizləmək idi.
Bu vaxt 22 kənd yandırılıb və 60000 insan öldürülüb.
Erməni dövlətinin müsəlman vətəndaşları ilə belə rəftarı ağılasığılmazdır. Erməni hərbi qüvvələrinin əsgərələri və zabitləri girov düşmüş müsəlmanları ağılasığılmaz işgəncələrə düçar edirdilər; cavanları, qocaları, uşaqları, qadınları öldürürlər və onların var-dövlətini öz aralarında bölüşdürürlər».
Həmin qəzetdən daha bir sitat gətirək : «Erməni hərbi birləşmələri tərəfindən izlənilən əhali Gəncənin qarlı dağlarında gizlənirdi. Artıq Göyçə rayonunda müsəlman yoxdur.
Yeni Bəyazid rayonunda 84 müsəlman kəndi dağıdılıb, onların 24-ü yerlə-yeksan olunub, minlərlə azərbaycanlı əhalisi öz var-dövlətini qoyub yerlərindən didərgin olublar.
Onların var-dövləti ermənilərə qalıb: talan edilmiş mal-dövlət milyon və yaxud milyard rubllarla dəyərləndirilmişdir».
Azərbaycanlıların kütləvi şəkildə qırılmasının təşkilatçısı Andarnik idi.
1918-ci il 4 iyulda Ərzurum yaxınlığında gedən döyüşlərdə türk qoşunları Sarıqamış-Qars-Aleksandropol istiqamətində geri çəkilən erməni könüllü dəstələrini ağır məğlubiyyətə uğratdılar.
Bu Ermənistan daşnak hökumətini məcbur etdi ki, Batumidə Türkiyə ilə sülh müqaviləsi imzalasın. Bu isə Andarniki cin atına mindirdi. O, Türkiyə ilə müharibənin davam etdirilməsinə tərəfdar çıxaraq, ingilis generalı Denstervilin dəstələri ilə birləşmək üçün Urmiyaya keçməyə cəhd göstərmişdir. SSRİ-in xarici işlər üzrə komissarı Q.V.Çeçerinin sözlərinə görə türk qoşunları general Denstervildən öncə Urmiya və Təbrizi ələ keçirdiyindən Andranik planlarını pozmalı oldu.
(«Bakinskiy raboçiy», 14 may, 1924)
1918-ci ilin iyununda Andranik Culfadan Naxçıvana yol üstündə olan dinc türk əhalisini qıra-qıra yollanır.
Təkcə Yayçı kəndində 2500 nəfər öldürülmüş və onların cəsədləri Araz çayına atılmışdır. (Rus Kommunist Partiyasının Zaqafqaziya Əyalət Komitəsinin məlumatı, №6-7, iyun-iyul 1919-cu il, Tiflis)
Öz qanlı aksiyalarında Andranik yerli ermənilərdən (yəni dinc əhalidən) olduqca məharətlə istifadə edirdi. Bütün əlində silah saxlamağa qadir olan cavanlar hərbi qüvvələrə çağırılırdı və dəhşətli cinayətləri törətmək istəməyənləri ağır, işgəncəli ölüm gözləyirdi.
1918-ci ilin sentyabırında Andranik Sisian rayonunun Qaraqışlaq kəndini tamamilə yandırmışdı, xoşbəxtlikdən sağ qalanlar öz həyatlarını qaçmaqla xilas etmişdilər.
Digər bir Vaqudi adlanan kənddə 400 insan məscidin içərisinə doldurularaq diri-diri yandırılmışdılar. Xristianlığı qəbul etməkdən imtina edən kişiləri yandırmışdılar, qadınların döşlərini kəsmişdilər.
Düz yeddi kişi və qadın alovlanan tonqala çevrilmişlər. 1919-cu ilin 28 aprelində rayon hakimiyyəti yenə Gəncə qubernatoruna xəbər verir ki, «qaniçən general–quldur» Qarasaydan Araza qədər və Minkənddən, Bazarçaydan Naxçıvana qədər olan kəndlərdə vəhşicəsinə qətllər törətmişdir.
(elə orada, səh.32)
Zəngəzur rayonunda Andranikin quldur dəstələri 115 yaşayış məntəqəsini talan edib yandırmışdı. Bu halda 3257 kişi, 2276 qadın, 2196 uşaq öldürülmüşdür; 1060 kişi, 794 qadın, 485 uşaq çoxsaylı bədən xəsarəti alaraq, müxtəlif dərəcəli əlillərə çevrilmişlər.
Ümumiyyətlə, rayonda 10068 insan öldürülmüşdür. Tutulmuş ərazilərdən azərbaycanlıların qovulması Andranikin əsas məqsədi idi. O, həmin yerlərdə Türkiyədə axırıncı qiyamın yatırılmasından sonra qaçan ermənilərin məskunlaşmasını istəyirdi.
Artıq Antantanın Andranikə göstərdiyi dəstək bir sirr deyildi. Antanta ölkələri erməniləri Türkiyə ilə müharibədə özlərinin müttəfiqi hesab edirdilər. İngilis Hərbi Qafqaz Komandanlığı Andranikin Azərbaycanda törətdiyi vəhşiliklərdən xəbərdar idi. Ancaq sözlərdə «sülh və əminamanlaq» istəyən regionda ingilis-fransız missiyasınının nümayəndələri vəhşi daşnakların üstündə himayədarlığı boyunlarına götürmüşdülər.
Ancaq 1918-ci ilin sentyabrında bura göndərilmiş Qafqaz İslam Qüvvələri Andranikin quldurlarını Şuşadan və Zəngəzurdan qovmağa nail olublar.
1918-ci ilin noyabrında Mudros müqaviləsinin imzalanmasından sonra türk hərbi qüvvələri Azərbaycanı tərk etdilər və Andranik yenə də fəallaşdı. Təkcə Zəngəzurda 30 kənd yandırılmışdı.
Bəs yerli erməni əhalisi Andranik necə münasibət bəsləyirdi? Bu sualın cavabı «Naş putğ» qəzetinin 17 yanvar 1919-cu ildə çap olunmuş sayında oxumaq olar. Orada yazılmışdır: « «Ali himayədar» Andranik təkcə öz doğma yurdlarında qaçqın olmuş azərbaycanlıların qarğışlarına və ah-naləsinə deyil, eləcə də ermənilər Allaha yalvarırlar ki, bir vaxt gəlsin və elə bir erməni hökuməti peyda olsun ki, bu «cəsarətli generalı» tutduğu yerlərdən rədd etməyə nail olsun. Məktublarının birində Andranik özü boynuna alır ki, erməni əhalisi onun əsgərlərini olduqca soyuq, xoşagəlməz və hətta düşmən münasibəti ilə qarşılayır. O yazır: «…Biz Qarabağa girəndən çətin vaxtlar başlanıb.
Hərbi qüvvələrdə nizam-intizam yoxdur, əsgərlər hirsli və yorğundurlar…»
Andranik Antanta ölkələrindən tamamilə asılı idi. Bu faktı Rusiyanın xarici işlər üzrə komissarı Çiçerinin sözləri təsdiqləyir: «Brest-Litov müqaviləsinin bağlanmasından sonra türk hərbi qüvvələri Batum, Qars, Ardaqan və s. şəhərlərinə hücum etdi.
Ondan sonra general Nazarbəyov türklərə müqavimət göstərdi. O aradan çıxandan sonra mübarizəni Antantanın cəsusu Andranik davam etdirdi.
O general Denstervilin hərbi-ekspedik dəstələri ilə birləşmək üçün Qafqazdan Urmiyaya (Cənubi Azərbaycan) keçmək istəyirdi. Lakin Türkiyənin hərbi qüvvələrinin Urmiyanı və Təbrizi Denstervildən tez tutduqlarına görə Andranik geriyə çəkilməyə məcbur olur».
(«Bakinskiy raboçiy», № 107, 14 may 1924)
İngilislərin Andranikə açıq dəstəyi 11 dekabr 1918-ci ildə məlum oldu. İngilis-fransız missiyası Azərbaycan müdafiəetmə qüvvələrinin öz mövqelərini tərk etmək və kəndlərinə qayıtmağını tələb edəndən sonra Andranik cumdu köməksiz kəndlərin üzərinə… Ermənilər nə uşağa, nə qadına, nə də qocaya rəhm edirdilər.
12 dekabrda kəndlərin bir çoxu yandırılmışdı. Talanlar və qətllər 1919-cu ilin əvvəllərinə qədər davam edirdi.
6 yanvar Gəncə qubernatorunun adına teleqram göndərilmişdi: «baxmayaraq ki, ingilis-fransız missiyasının nümayəndələri Gorusa gəlib, burada ermənilər böyük bir hücuma başlayıblar. Onlar adamları kütləvi şəkildə öldürürlər, əmlakları talan edirlər, kəndləri dağıdırlar.
Zəngəzur rayonunun rəisi Mahmudbəyov Gəncənin qubernatoruna 26 yanvar 1919-cu ildə təlatümlü bir məktub yazır: «Mən öz səlahiyyətlərimə başlayan kimi bir məlumat aldım ki, Andranikin hərbi qüvvələrindən bir neçə yüz əsgər Kirataq, Baharlı, Kiş, Daşbaşlı kəndlərini əhatəyə almışlar.
Mən dərhal bu məlumatı Gorusdakı və Şuşadakı ingilis missiyasının nümayəndələrinə, Azərbaycan Respublikasının parlamentinə və Daxili İşlər Nazirinə çatdırdım».
Şərurun müsəlman əhalisi Gəncə qubernatoruna müraciət edir: «Silahlanmış erməni qüvvələri Qəmərlidə, Sədərəkdə, Dəmirçilərdə və digər kəndlərdə qanlı qırğın törətdikdən sonra bizim yerlərə də üz tutublar. Şərurun qadınları və uşaqları qaçmaqla öz həyatlarını xilas edirlər. Bütün əhalinin adından sizdən xahiş edirik ki, böyük ölkələrə, xüsusən İngiltərəyə və Amerikaya müraciət edəsiniz. Onlar bu erməni vəhşiliklərinə son qoysunlar və nə qədər ki, tezdir, bizi amansız ölümdən qurtarsınlar».
Ermeni tarihine kısa bir bakış
Ermeniler, tarih boyunca başka devletlerin yönetimi altında kalmışlar ve bağlı oldukları devletlerin hizmetinde bulunmuşlardır.Ansiklopedik kaynaklarda, Erivan, Gökçegöl, Nahcıvan, Rumiye gölü kuzeyi ve Mako bölgesine, yukarı memleket anlamına gelen Armenia, bu yörelerde yaşayan halka ise Ermeni denildiği yer almaktadır.
Ermeni tarihçilerin bir kısmı, M.Ö. 6. yüzyılda kuzey Suriye ve Kilikya bölgesinde yaşayan Hititlerden olduklarını; bir diğer kısmı ise Nuh’un oğullarından Hayk’a dayandıklarını söylemektedirler. Bunun yanında, Ermenistan denilen coğrafyada yerleşen ve bugün Ermeni diye adlandırılan toplumun, bölgenin kesin olarak neresinde yaşadıkları, sayıları ve aynı yörede ikamet eden diğer halklara kıyasla nüfus oranları bilinmemektedir. Ermeni tarihçileri bile kökenleri konusunda fikir birliği içinde değildir.
Tarihsel olarak bakıldığında, Ermenilerin sırasıyla, Pers, Makedon, Selefkit, Roma, Part, Sasani, Bizans, Arap ve Türklerin hakimiyeti altında yaşadıkları görülür. Ermeni derebeyliklerinin bir çoğu, bölgeye hakim olan ve Ermenileri kendi saflarına çekerek kullanmak isteyen devletler tarafından kurdurulmuştur.
Ermenileri Bizans’ın zulüm idaresinden kurtaran ve onlara insanca yaşama hakkını bahşeden, Selçuklu Türkleri olmuştur. Fatih döneminde ise, Ermenilere din ve vicdan hürriyeti en üst düzeyde verilmiş, Ermeni cemaati için dini ve sosyal faaliyetlerini yönetmek üzere Ermeni Patrikliği kurulmuştur. Osmanlı idaresinde Ermeniler dini görevlerini tam bir hürriyet içinde yerine getirirlerken, kendi din adamlarını da yine kendilerinin tayin etmelerine izin verilmiştir.
Aynı şekilde Anadolu’nun Türk idaresine girmesinden sonra burada yaşayan Ermeniler, kendi dillerini de tam bir serbestlikle konuşmaya devam ettiler. Osmanlı yönetimi, diğer cemaatlere uyguladığı politikayı onlara da uygulayarak Ermenice’yi ve Ermeni adlarının kullanılmasını serbest bıraktı. Türk matbaasının kurulmasından 160 yıl kadar önce Venedik’te matbaacılık eğitimi görmüş olan Sivaslı Apkar adındaki bir papaza 1567’de İstanbul’da bir Ermeni matbaası açması için izin verildi. İstanbul’dan başka İzmir (1759), Van (1859), Muş (1869), Sivas (1871) gibi taşra şehirlerinde de yeni Ermeni matbaaları faaliyete geçmiştir. 1908’de bütün ülkede Ermeni matbaası sayısı 38’e ulaşmıştır. Nitekim 1910 yılında İstanbul’da Ermenice 5 gazete ve 7 dergi çıkarılmaktaydı.
Osmanlı idaresinde Ermeniler, Türk insanının hoşgörüsünden de yararlanarak, adeta altın çağlarını yaşamışlardır. Askerlikten ve kısmen de vergiden muaf tutulan Ermeniler, ticaret, zanaat ve tarım ile idari mekanizmalarda önemli görevlere yükselme fırsatını elde etmişlerdir. Devletin çeşitli kademelerinde görev yapan Ermeniler, Osmanlı devletince kendilerine tanınan bu hoşgörüye karşılık verdikleri hizmetten dolayı “millet-i sadıka” olarak adlandırılmışlardır. 19. yüzyılın son çeyreğine kadar Osmanlıların bir Ermeni sorunu olmadığı gibi, Ermeni halkının da Türk yöneticileriyle halledemedikleri bir mesele mevcut değildir.
Ansiklopedik kaynaklarda, Erivan, Gökçegöl, Nahcıvan, Rumiye gölü kuzeyi ve Mako bölgesine, yukarı memleket anlamına gelen Armenia, bu yörelerde yaşayan halka ise Ermeni denildiği yer almaktadır.
Ermeni tarihçilerin bir kısmı, M.Ö. 6. yüzyılda kuzey Suriye ve Kilikya bölgesinde yaşayan Hititlerden olduklarını; bir diğer kısmı ise Nuh’un oğullarından Hayk’a dayandıklarını söylemektedirler. Bunun yanında, Ermenistan denilen coğrafyada yerleşen ve bugün Ermeni diye adlandırılan toplumun, bölgenin kesin olarak neresinde yaşadıkları, sayıları ve aynı yörede ikamet eden diğer halklara kıyasla nüfus oranları bilinmemektedir. Ermeni tarihçileri bile kökenleri konusunda fikir birliği içinde değildir.
Tarihsel olarak bakıldığında, Ermenilerin sırasıyla, Pers, Makedon, Selefkit, Roma, Part, Sasani, Bizans, Arap ve Türklerin hakimiyeti altında yaşadıkları görülür. Ermeni derebeyliklerinin bir çoğu, bölgeye hakim olan ve Ermenileri kendi saflarına çekerek kullanmak isteyen devletler tarafından kurdurulmuştur.
Ermenileri Bizans’ın zulüm idaresinden kurtaran ve onlara insanca yaşama hakkını bahşeden, Selçuklu Türkleri olmuştur. Fatih döneminde ise, Ermenilere din ve vicdan hürriyeti en üst düzeyde verilmiş, Ermeni cemaati için dini ve sosyal faaliyetlerini yönetmek üzere Ermeni Patrikliği kurulmuştur. Osmanlı idaresinde Ermeniler dini görevlerini tam bir hürriyet içinde yerine getirirlerken, kendi din adamlarını da yine kendilerinin tayin etmelerine izin verilmiştir.
Aynı şekilde Anadolu’nun Türk idaresine girmesinden sonra burada yaşayan Ermeniler, kendi dillerini de tam bir serbestlikle konuşmaya devam ettiler. Osmanlı yönetimi, diğer cemaatlere uyguladığı politikayı onlara da uygulayarak Ermenice’yi ve Ermeni adlarının kullanılmasını serbest bıraktı. Türk matbaasının kurulmasından 160 yıl kadar önce Venedik’te matbaacılık eğitimi görmüş olan Sivaslı Apkar adındaki bir papaza 1567’de İstanbul’da bir Ermeni matbaası açması için izin verildi. İstanbul’dan başka İzmir (1759), Van (1859), Muş (1869), Sivas (1871) gibi taşra şehirlerinde de yeni Ermeni matbaaları faaliyete geçmiştir. 1908’de bütün ülkede Ermeni matbaası sayısı 38’e ulaşmıştır. Nitekim 1910 yılında İstanbul’da Ermenice 5 gazete ve 7 dergi çıkarılmaktaydı.
Osmanlı idaresinde Ermeniler, Türk insanının hoşgörüsünden de yararlanarak, adeta altın çağlarını yaşamışlardır. Askerlikten ve kısmen de vergiden muaf tutulan Ermeniler, ticaret, zanaat ve tarım ile idari mekanizmalarda önemli görevlere yükselme fırsatını elde etmişlerdir. Devletin çeşitli kademelerinde görev yapan Ermeniler, Osmanlı devletince kendilerine tanınan bu hoşgörüye karşılık verdikleri hizmetten dolayı “millet-i sadıka” olarak adlandırılmışlardır. 19. yüzyılın son çeyreğine kadar Osmanlıların bir Ermeni sorunu olmadığı gibi, Ermeni halkının da Türk yöneticileriyle halledemedikleri bir mesele mevcut değildir.
BUYUK ERMENISTAN EFSANESI
ERMENILERIN KIMLIGI VE BUYUK ERMENISTAN EFSANESI
Emin Arif (Sihaliyev)*
Ozet
Simdiye kadar Turkiye’de Ermenilerin kokenleri ve Buyuk Ermenistan dusuncesi hep Turk kaynaklari dogrultusunda ele alindi. Bu calismada objektif degerini korumak acisindan genel olarak Rus ve Ermeni kaynaklarina istinat edildi. Acaba, konuya onlarin yaklasimlari nasildir? Gercek Ermeni tarihi ve onlarin kimlikleri konusunda bu tarihciler ne dusunmektedirler? Bu bakimdan calismaya bilim adina farkli bir acidan bakma amaci gudulmustur. Gercekte Ermeni tarihi Ermeni tarihcilerine gore de karanlik kalmaktadir. Bu nedenle Ermeniler bilimsellik acisindan yanilgiya dusmus ve tarihe kendi acilarindan bakmislardir. Genellikle, Ermeniler kendi tarihlerini gordukleri gibi degil, gormek istedikleri gibi yazmislardir ki bu yaklasim da bilim adina gercekleri yansitmiyor. Bu calismada Ermenilerin kimligi, onlarin Ruslar tarafindan Guney Kafkasya’ya gocurtuldukleri ve tarihte ilk devlet kuruluslari hakkinda bilgiler yer almaktadir.
Anahtar Kelimeler: Ermeniler, Rus, Kafkasya.
Abstract
Until now, the natives of Armenian an idea of “Great Armenia†embroidered only by Turkish welds. In this article, it has relied on the welds of Russian and Armenians to be more objective. I wonder about their impressions of this topic? What’s their thought about the right Armenian history and their identities? In the same corner it was aimed in this article to increase new scientific facts to the history. In fact the Armenian history even according to the Armenian historians is mystery. For this reason, Armenians comment mistakes in their scientific factual point of view and looked to the history from different side. Generally, Armenians didn’t write their history as it was but as they wanted to be. So these don’t reflect the real facts that indicate the real science. And in this text, according to Russian and Armenian historians, Armenians were migrated by Russian to the Southern Caucasians and the information about the establishment of their first state is engaged.
Key Words: Armenians, Russian, Caucasians.
* Azerbaycan Milli Ilimler Akademisi, Nahcivan Bolmesi Kafkasya Tarihi Bolumu Baskani (Doktora: Ankara Universitesi, Sosyal Bilimler Enstitusu)
Ermeni bilim adamlari Ermeni tarihini daha eskilere goturmek isteseler de gercekte Ermeni toplumunun eski tarihi hakkinda tam bir gorus birligi mevcut degildir ve karanlik kalmaktadir. Ermeni bilim adami Agop Melik Agopyan, diger adiyla yazmis oldugu “Samvel†adli eserinde Ermeni toplumunun tarihi hakkinda sunlari belirtmektedir:
“….Bizim tarihimizde halk tamamen unutulmustur. Biz Ermeni koylusunun nasil yasadigini bilmiyoruz.
“Agalariyla†hangi iliskide oldugunu, ne yiyip ne ictigini, ne tur elbise giydigini bilmiyoruz.
Biz Ermeni sanatkarlarinin ne ile ugrastiklarini, Ermeni tuccarlarinin hangi ulkelerle ticari iliskiler kurduklarini bile bilmiyoruz.
Bizim tarihimiz butun bunlar hakkinda susuyor… bizim tarihimizde, hatta halkimizin en azametli gucu olan kadinlarimiz hakkinda hicbir bilgi yoktur…1
Daha sonra o, “…Boylece, bizim kuru tarihimiz tarihciye cok az bilgi vermektedir.
Bizim eski edebiyatimiz kilise yazilarindan 2 oteye gidememistir…
Bizim eski edebiyatta yasam tarzlarinin, adetlerin, geleneklerin, ailenin ve toplumsal iliskilerin tasviri yoktur…†,3 diye belirtiyor.
Bu veya diger Ermeni tarihcileri de ornegin; Khorenli Moise, Toma Ardzrouni ve digerleri, kendi aralarinda Ermenilerin eski tarihi ve kokenleri konusunda fikir birligi icinde degillerdir. Bu da onlarin anayurtlarinin neresi oldugunu tartismali kilmaktadir.
Bazi tarihciler, Ermeni tarihini M.O. 2350 yilina, Nuh Tufanina kadar dayandirarak Nuh’un torununun torunu HAY ve HAYK ile basladigini iddia etseler de bu iddialar bilim adina gercekleri yansitmamaktadir.
Ayni zamanda, Ermenileri Urartulara, Trak-Frigya soyun, Guney Kafkasya irkina, Turan irkina, Hititlere vs. dayandiran benzeri gorusleri de destekleyici hicbir kanita rastlanmamaktadir. Bir diger deyisle, bunlar tarafindan temsil edildiklerini Ermenice’de bulduklari birkac soz benzerligine dayanarak ileri surenler varsa da bu varsayim taraftar bulamamistir.4
Ermeni tarihindeki celiskiye dikkat ceken Paul Henze’ye gore, Ermeni tarihinin incelenmesi kolay degildir. Bu tarih uzun, karmasIk, kismen karanlik ve genellikle munakasalidir.
Ermeni tarihi hemen hemen tamamen Ermeniler tarafindan yazilmistir. Cunku kendi tarihini yazan kimse onu yuceltmek ve onun tartismali notlarini objektif bir bicimde incelemekten kacinmak egilimindedir.
Ermenilerde bu durum ozellikle gorulmektedir ve XX. yuzyilin ortalarindan itibaren iyice ortaya cikmistir.5
Ermeniler, tarihlerini gordukleri gibi degil, gormek istedikleri gibi yazmis ve bunun propagandasini yapmislardir.
Kendi tarihlerini daha da eskilere goturerek dunya medeniyetini, yaziyi, astrolojiyi, bakir ve demir madenciligini kendilerinin kesfettigini ve dunyada insan hayatinin Sevan Golu 6 kiyilarindan basladigini iddia etmekte 7 ve ayrica Hiristiyanligi ilk kabul eden topluluk olarak ovunmektedirler. 8
Hai-Tahd 9 ideologlarindan olan ve asiri milliyetci gorusleri ile taninan Ermeni yazar Zori Balayan, Ermenistan’in baskenti Erevan’in yaklasIk 2729 yil 10 once insa edildigini iddia etmektedir. Balayan’a gore Erivan Roma ve Babil kadar antik bir kenttir.
O, Erivan toponimini aciklamaya calisarak soyle bir iddia ileri surmektedir:
“…Efsaneye gore, Nuh Peygamber Tufan’dan sonra ilk gordugu bir kara parcasina “Erevume†, yani “Gozukuyor†, diye bagirmis ve bu kara parcasinin adi Erevan olarak tarihe gecmistir…†Balayan, ayni zamanda satir arasinda Nuh Peygamberin Ermeni oldugunu da soylemektedir. 11
Dr. Hanrich Pudor, Ermenilerin Hiristiyan olmakla beraber Sami irkindan oldugunu, en goze batan niteliklerinin burunlarinin kambur, kalin ve kaba oldugunu;
L. Sufer, Ermenilerin Yahudiler ile birlikte Hititlerden geldigini;
W. S. Monroe, Ermenilerin irk bakimindan Iranli, Beluc ve Cingenelerle hisim olduklari, renklerinin beyazdan zeytin rengine kadar cesitli, sakallarinin lepiska veya kestane renginde, gozlerinin iri siyah ve mavi, burunlarinin Yahudilerinki gibi belirli sekilde cikintili oldugu ve bu sebepten dolayi kendilerine Hiristiyan Yahudiler denildigini one surmuslerdir. 12
Ermenilerin kim olduklarini ve nerede tesekkul bulduklarini Ermeni bilim adami Manuk Abekyan su sekilde belirtmektedir:
“…Ermeni halkinin mensei nedir, nasil ve ne zaman, nereden ve hangi yollardan buralara 13 gelmislerdir, Ermeni olmadan once ve sonra hangi topluluklarla iliskide bulunmuslardir, onlarin diline, etnik kokenlerine kimler nasil etki etmistir?
Bizim elimizde bunlari kanitlayan acik ve kesin bilgiler yoktur…†.14
Rus bilim adami V. L. Velicko, Ermenilerin tarihine ve menseine ait cok onemli bilgiler vermistir:
“… Ermeniler kimlerdir?
Onlarin asil mensei konusu cok az arastirilmistir.
Tarih onlarin Babil esareti devrinde ve Yerusalim’in 15 yikilmasindan sonra Yahudilerin buyuk bir kitlesi ile karistigini ispat ediyor.
Antropolojik bakimdan onlarin buyuk bir cogunlugu brakisefaldir, yani baslarinin eni uzunundan fazladir, kisakafalidir ve Shantr’in, Erkert’in, Pantyukov’un ve diger bilim adamlarinin arastirmalarindan anlasildigi gibi, bu cihetten dag Yahudilerine, hatta Sirogildanilere, yani Asurilere daha cok benziyorlar.
Prof. Dr. D. N. Anucin, Ermenilerin Ari kabilesi degil de, daha kesin olarak dil bakimindan Arilesmis bir kabile olduguna dikkat cekiyor. Butun bunlarin yani sira kendilerini Ermeni zannedenlerin hic de hepsi asil Ermeni kokenine has degildir.
Ermeni dergisi “Murc†, Ermenilerin diger halklari asimle etme basarilarindan bahsederek 1890’li yillarin sonunda asimle edilmis Cingenelerin Ermeniler arasinda cogunluk teskil ettigini gosteriyordu.
Kafkasya antropologu Dr. I. I. Pantyukov, buyuk Ermeni gruplari konusunda daha ilginc bir sonuca varmistir.
O, Turkiye’den yari vahsi gocmenlerin Tiflis’e geldikleri zaman firsattan yararlanarak bazi Turk Ermenisinin antropolojik olcusunu almistir. Sonuc itibariyla, onlarin buyuk bir kisminin vucut niteliklerine gore asil Kurtler olduklari kanisina varilmistir…†16
---------------------
1 Raffi, Samvel, s. 16.
2 Kilise yazilarinin diger adi Evangeliya’dir.
3 Raffi, Samvel, s. 15.
4 Ermeni tarihcilerinin celisen gorusleri icin bkz; Kamuran Gurun, Ermeni Dosyasi, s. 12, 16; Esat Uras, Tarihte Ermeniler ve Ermeni Meselesi, S. 22, 100, 101; A. Alper Gazigiray, Osmanli’dan Gunumuze Kadar VesIkalarla Ermeni Terorunun Kaynaklari, s. 12; Halil matin, Turkiye’nin Siyasi Tarihinde Ermeniler, Ermeni Olaylari.
5 Paul Henze, “Ermeni Siddetinin Kokenleri†, s. 173-174.
6 Tarihi adi “Gokce Golu†olan bu gol, Ermenilerce “Sevan Golu†olarak degistirilmistir.
7 Bu konuda daha genis bilgi icin bkz: “Kolibel Celovecesstva na Teritorii Istotoriceskoy Armenii: http://www.azg. Am/RU/20020108/2002010817.shtm.
8 M. Sagniyan, Vajnoye Sobitiye Istorii, Literaturnaya Gazeta, 13 Eylul 1978.
9 “Ermenilerin Davasi†veya “ErmeniUlusal Cikarlari†anlamina gelir.
10 Zori Balayan, 1984 tarihinde yayinlanan “Ocag†adli kitabinda, Erivan’in guya 2702 yil once insa edildigini iddia etmektedir. Kitabina gore, gunumuz acisindan degerlendirildiginde, Erivan’in insasi 2721 yil oncesine dayanir. Gercekte ise Erivan’in asil ismi Irevan olup, 1509-1510 yillarinda Sah Ismail Hatayi, veziri Revangulu Han’a bu topraklarda kale insa etmeyi emretmisti. 7 yil icersinde Zengi nehrinin kiyisinda insa edilen kale “Revan†olarak adlandirilmisti. Azerbaycan Turkcesinde halk dilinde “R†harfi ile baslayan adlarin onunde “I†harfi kullanildigi icin Revan kalesinin ismi de sonralar Irevan olarak degisime ugramistir.
11 Zori Balayan, Ocag, Erivan, Sovetekan Grog Yayinevi, 1984, s. 30, akt: Hatem Cabbarli, Turkiye’nin Ermenistan’daki Imaji, Ermeni Arastirmalari Dergisi, s. 145.
12 Sadi Kocas, Tarih Boyunca Ermeniler ve Turk-Ermeni Iliskiler, s. 42-43.
13 Yazar, “buralari†derken Kafkasya’yi kastediyor.
14 Manuk Abekyan, Istoriya Armyanskogo Literatura, s. 11.
15 Simdiki Kudus.
16 Vasili Lvovic Velicko, KAVKAZ. Russkoye Delo i Mejduplemenniye Voprosi, s.
